Şeyh Muhammed Ma’sum Ve Şeyh Muhammed Ma’şuk Müfid Yüksel

 

Şeyh Muhammed Ma’sum Ve Şeyh Muhammed Ma’şuk

 

Müfid Yüksel 

 

Şeyh Muhammed Ma’sum

 

 

Şeyh Muhammed Ma’sum Efendi, Şeyh Abdurrahman et-Tahî’nin torunu olup, Abdürrahîm Efendi’nin oğludur. Dedesi Şeyh Abdurrahman’ın vefatından iki yıl once hicri 1302 (Miladi: 1884) yılında Norşinde dünyaya gelmiş. 8 yaşında iken anne ve babasını, ikisini birden kaybetmiş. Amcası Muhammed Said Efendi tarafından büyütülmüştür. Şeyh Ma’sum Efendi Birinci Dünya savaşı başladığında, Kürdistan’ın Ruslarca işgâli üzerine, bu savaşa amcaları ile birlikte katılarak büyük yararlıklar göstererek milis yüzbaşılığa kadar yükselmiştir. Şeyh Ma’sum savaş sırasında iki amcasını kaybeder. Muhammed Said savaşta şehit düşer, Muhammed Eşref ise kaybolarak kendisinden haber alınmaz. 1924 Şubatında ise, Amcası Şeyh Ziyauddin Efendi, Amcasının oğlu Fethullah Efendi ve Fethullah Efendi’nin oğlu Cemaleddin Efendi bir ay içinde ardarda vefat ederler. Bir ay içindeki bu üç vefat, Şeyh Abdurrahman et-Tahî ailesini bir hayli sarsar. Ailenin bütün idaresi, yaşça en büyük olduğundan Şeyh Ma’sum’un üzerinde kalır. Şeyh Ma’sum amcası Şeyh Ziyauddin’in vefatından sonra devraldığı aile idaresini başarıyla yürütmeye çalışır. Ancak, tam bu dönemde Şeyh Said ayaklanması baş gösterir. Şeyh Ma’sum, birkaç Şeyh ve ağa ile birlikte, Ohinli Şeyh Alaaddin Efendi’nin (Vefatı:1368/1949) fetva vermemesi dolayısıyle, bu ayaklanmaya katılmama kararı alırlar. Hatta bu karar, o sırada Bitlis valisi olan Manastırlı Kâzım Dirik Paşa’ya, Şeyh Ma’sum ve Hizanlı Şeyh Selahaddin tarafından iletilir. Ayaklanmanın Yeni Ankara hükümetince bastırılmasının ardından ise, Şeyh Ma’sum, diğer bazı şeyh ve ağalarla birlikte İzmir’e sürgüne gönderilir. İzmir’de iki yıllık zorunlu ikametten sonra Norşin’e geri dönebilir. Şeyh Ma’sum’un Norşin’de medrese müssesesini sürdürmesi, Ankara yönetimince ağır baskılara maruz kalmasına neden olur. Sürekli, Jandarma baskısı bölgede sürdürülür. 1930 tarihindeki Zilân Deresi (Ağrı) hadisesi sonrasında da Şeyh Ma’sum hapis ve sürgüne maruz bırakılır. Şeyh Ma’sum, amcasının oğlu Sultan Veled ve Ohin Şeyhi Şeyh Alaadin’le birlikte, Gaziantep’te cezaevine gönderilirler. Cezaevinde bir müddet kaldıktan sonra iki yıllık zorunlu ikamete tabi tutulurlar. Gaziantep’teki bu zorunlu ikamet sonrasında Norşin’e tekrar geri dönebilir. Şeyh Ma’sum bundan sonra da tek-parti döneminin tüm baskılarına karşın medrese ve tarikat faaliyetlerini sürdürür. Bu zaman zarfında gerek Norşin gerekse Ohin medreselerinde, bugün de tanınmış bir çok İslam Alimi ve Molla yetişmiştir. Uzun süren hayatı çile ve baskılarla geçen Şeyh Ma’sum 17 Haziran 1971 tarihinde, muzdarip olduğu akciğer kanserinden kurtulamayarak Norşin’de hayata gözlerini kapamış. Ve dedesi Şeyh Abdurrahman Et-Tahî’nin yanında defnedilmiştir.

 

 

Şeyh Muhammed Ma’şuk

 

Yukarıda hal tercümesini kaydettiğimiz Şeyh Muhammed Ma’sum’un, ilk zevcesi Fatima Hanımdan dünyaya gelen Ahmed ve Necmeddin adlı iki oğlundan sonra, üçüncü oğludur. 1325 (1906) yılında Norşinde dünyaya gelmiştir. Küçük yaştan beri İslami ilimlere ve tasavvufa ilgi göstermiş kısa zamanda ilim tahsil etmiş ve Ohinli Şeyh Alaaddin Efendi’den ve Molla Abdülbâkî’den icazet almıştır. Ardından Muhammed Ma’şuk Efendi medresede talebe yetiştirmeye başlamış ve birçok kimseye ilim icazeti vermiştir. Aynı zamanda tarikat seyr usüluküne Şeyh Muhammed Emin El-Kursunci’nin yanında başlamış onun vefatı akabinde Şeyh Muhammed Ziyauddin Efendi’nin diğer bir halifesii, Suriye-Hizna’daki Şeyh Ahmed el-Haznevî (Vefatı: 1369/1950) nin yanında Nakşibendî-Halidî usulü üzere tarikat terbiyesi almış ve nihayetinde Şeyh Ahmed el-Haznevînin halifesi olmuştur. Şeyh Ahmed el-Haznevî’nin kendisine gönderdiği 9 mektup, Şeyh Ahmed’in mektubâtı içerisinde neşredilmiştir.[1]

 

Şeyh Muhammed Ma’şuk Efendi, Norşin’de, Şeyh Taha, Şeyh Takiyuddin, Molla Abdülbâkî ve Şeyh Nasır’ın yanısıra Nakşibenbendi yolunu sürdürmüş. Bir çok kimseye tarikat dersi verdiği gibi, yerine bir çok halife de bırakmıştır. Bilebildiğimiz halifeleri şunlardır:

 

Molla Muhyiddin el-Hawilî ( Garzan- Vefatı: 1988 )

Molla Hasan el-Karânasî (Koçeril Alicanî- 1910-1989

Bu zat Diyarbakır merkez, Karanas köyünden olup, Bediüzzaman Said-i Nursî’nin işareti ile Şeyh Ma’şuka mürid olmuş, 1964 yılında da halifelik almıştır . 1989’da Diyarbakır’da vefat ederek cenazesi köyünde defnedilir.[2])

Molla Hasan (Karçikanlı,  Vefatı. 1997 Van)

Molla Hüseyin-i Mirahura el-Butî (Diyarbakır)

Molla Salih El-Butî (Van-Vefatı: 2008)

Molla Burhan Yıldırım (Tillolu)

Molla Fethullah Peçarî (Vefatı: Kasım 2004, Diyarbakır)

Molla Said-i Tahikî (Diyarbakır)

Molla Muhammed (Erzincan)

Molla İbrahim El-Unsusî (Tatvan)

Şeyh Fudayl (Zokaydlı Şeyh Mahmud’un Mahdumu, Vefatı: 1993)

Molla Muhammed Taşkesenî

Molla Halid El-Muhacir( Erganî)

Molla Ali (Zokayd)

Seyyid Ömer Ez-Zinahfî (Garzan/Kurtalan)

Molla Muhammed Zâhid (Erzurum-Hasankale)

 

Şeyh Muhammed Ma’şuk Efendi, ikinci kez Hac görevini yerine getirdiği sırada, Aralık 1975’te (18 Zilhicce 1395) Mekke’de vefat etmiş. Cenazesi, Mekke’de Cennetu’l-Mualla mezarlığında, Hazret-i Hatice Vâlidemizin yakınına defnedilmiştir.

 

Notlar: 

 

[1] Mektubât, Şeyh Muhammed Ziyauddin ve Şeyh Ahmed el-Haznevî, Terceme: Hasib Seven, İstanbul 1977

[2] Bkz. Tezkire-i Meşayih-i Amid, Diyarbekir Velileri, M. Şefik Korkusuz, İstanbul, 1997

 

Şeyh Ma'sum Gençlik YıllarındaŞeyh Ma’sum Gençlik Yıllarında

 

Şeyh Ma'sum Son yıllarındaŞeyh Ma’sum Son yıllarında

 

Şeyh Ma'sum-Şeyh Ma'şuk-Şeyh Nureddin Ve Molla Hüseyin Mirahura-Istanbul Ocak 1970Şeyh Ma’sum-Şeyh Ma’şuk-Şeyh Nureddin Ve Molla Hüseyin Mirahura-Istanbul Ocak 1970

Şeyh Muhammed Ziyauddin Ve Halifesi Şeyh Ahmed El-HaznevîŞeyh Muhammed Ziyauddin Ve Halifesi Şeyh Ahmed El-Haznevî

Molla Hüseyin Mirahura-Şeyh Maşuk'un Oğlu Veysi-Şeyh Nureddin-Hazrolu Hacı Ali Doruk-Ocak 1970 IstanbulMolla Hüseyin Mirahura-Şeyh Maşuk’un Oğlu Veysi-Şeyh Nureddin-Hazrolu Hacı Ali Doruk-Ocak 1970 Istanbul

Norşinli Şeyh Muhammed Maşuk Efendi'nin (K.S) Mekke-i Mükerreme'de Cennetu'l-Mualla'daki kabri. Foto: Müfid YükselNorşinli Şeyh Muhammed Maşuk Efendi’nin (K.S) Mekke-i Mükerreme’de Cennetu’l-Mualla’daki kabri. Foto: Müfid Yüksel

Norşinli Şeyh Muhammed Maşuk Efendi Halifesi Molla Hüseyin Ve Eski Elazığ Emn. Müdürü Nevzat Fırat ile.İstanbul 1973Norşinli Şeyh Muhammed Maşuk Efendi Halifesi Molla Hüseyin Ve Eski Elazığ Emn. Müdürü Nevzat Fırat ile.İstanbul 1973

 

 

 

Norşinli Şeyh Muhammed Ma’şuk Efendi’nin Video Görüntüleri:

 

İlk Yorumu Siz Yapın

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir