İstanbul’un Kaybolan Çeşmeleri: Cilvenâz Kalfa Çeşmesi

 

İstanbul’un Kaybolan Çeşmeleri:

Cilvenâz  Kalfa Çeşmesi

Müfid Yüksel

 

Çeşme, Fatih-Karagümrük’te, Nurettin Tekkesi Sokağında, Şeyh Nureddin Cerrahî Dergâhı/Asitânesi bitişiğinde yer almaktaydı. Çeşme 1281/1864 tarihinde  Sultan Abdülazîz devri saray kadınlarından Cilvenâz Kalfa tarafından yaptırılmış.  Çeşme büyük ve tonozlu bir hazneye sahip olup, küçük bir ayna taşı bulunmaktaydı. Sonradan uydurulmuş bir teknesi mevcuttu. (Tanışık, 1943:1/276; Egemen,1993: 232-235; İKSA, 1983:III/1384)

Çeşmenin 1944 yılına ait fotoğraflarında duvarlarının sıvalı ve suyunun da akmakta olduğu görülmektedir. Çeşmenin süslü mermer ayna taşı üzerinde dört mısralık bir manzum kitâbe yer almaktaydı. ( Eski Eser Encümen Arşivi, No:835)

1 Safer 1281/6 Temmuz 1864 Tarihli Kitâbe Şu Şekilde Okunmaktadır:

 

دور خان عبدالعزيزده كيم اودر ظلّ خدا

جلوه ناز قلفه بو عينی ياپدی حقّ قيلدی عطا

بنده شاكر عاجزانه سويلدم تاريخ تام

ماشاء الله چشمۀ آب حيات اولدی بنا

غرّۀ صفر فی سنه ١٢٨١

 

Devr-i Hân Abdülazîz’de kim odur Zıll-ı Hüdâ

Cilvenâz Kalfa bu aynı yapdı Hakk kıldı atâ

Ben de Şakir âcizâne söyledim tarih-i tâmm

Mâşaallah çeşme-i âb-ı hayât oldu binâ

Gurre-i Safer Fi Sene 1281

 

Çeşmenin 24 Ekim 1944 Tarihli fotoğrafları Eski Eser Encümen Arşivi dosyasında yer aldığına göre, (Eski Eser Encümen Arşivi, No:835) çeşme bu tarihten sonraki bir dönemde yıkılmış olmalıdır.

 

 

Bibliography

 

Egemen, Affan, 1993. İstanbul’un Çeşme Ve Sebiller, Arıtan Yayınevi, İstanbul

Eski Eser Encümen Arşivi, No:835

İstanbul Kültür Ve Sanat Ansiklopedisi, Cilt. 1-4,  Tercüman Gazetesi Kültür Yayını, İstanbul, 1982-84

Tanışık, İbrahim Hilmi, 1943. İstanbul Çeşmeleri, I. İstanbul Ciheti, Maârif Vekilliği, Antikite Ve Müzeler Müdürlüğü Yayınları, Maarif Matbaası, İstanbul

 

 

Cilvenâz Kalfa Çeşmesi. 24 Ekim 1944. Eski Eser Encümen Arşivi, Dosya No:835

Cilvenâz Kalfa Çeşmesi. İbrahim Hilmi Tanışık, İstanbul Çeşmeleri, 1943. Cilt 1. Sahife. 277

Cilvenâz Kalfa Çeşmesinin Ayna Taşı Ve Kitâbesi. 24 Ekim 1944. Eski Eser Encümen Arşivi, Dosya No:835

Karagümrük Canfedâ Hatun Camii, Mektebi Ve Şeyh Nureddin El-Cerrâhî Dergâhı/Asitânesi. İBB. Alan Başkanlığı Arşivi.

 

İlk Yorumu Siz Yapın

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir